Ստեփանակերտի «Մե՛նք ենք, մեր սարերը» (նաեւ` «Տատիկ – պապիկի արձան», «Մե՛նք ենք մեր լեռները», արեւմտահայերէն` «Մամիկ եւ Պապիկ») յուշարձան-կոթողն Արցախի ամենայայտնի խորհրդանիշերէն, այցեքարտերէն մէկն է:
Կարմիր տուֆէ պատրաստուած քանդակը, որ կը խորհրդանշէ արցախեան հողի եւ ժողովուրդի արմատներու միջեւ արիւնակցական կապը, տեղադրուած է 1967 թուականին: Քանդակագործն է Սարգիս Բաղդասարեանը, ճարտարապետը` Եուրի Յակոբեանը:
Յուշարձանը կը ներկայացնէ աւանդական տարազով տարեց ղարաբաղցի զոյգը` ուս-ուսի, հպարտ ու անհողդողդ կեցուածքով ու սեւեռուն հայեացքով: Կոթողը պատուանդան չունի: Կարծես լեռնաբլուրը ճեղքուած է, եւ անոնք այդ ճեղքէն բարձրացած, կանգնած են` ոտքերը ամուր դրած հայրենի հողին մէջ:
Քանդակը «Մենք ենք, մեր լեռները» անունով կնքած է հայ գրող, պատմաբան Բագրատ Ուլուբաբեանը: Այն Ստեփանակերտի մուտքին մօտ որպէս յուշարձան ունենալու գաղափարը կեանքի կոչուած է այդ տարիներուն Լեռնային Ղարաբաղի մարզային խորհուրդի գործկոմի նախագահ Մուշեղ Օհանջանեանի անմիջական մասնակցութեամբ:
«Մե՛նք ենք մեր լեռները» յուշակոթողի շինարարութեան եւ տեղադրման դէմ եղած է Խորհրդային Ատրպէյճանի ղեկավարութիւնը` յատկապէս անընդունելի համարելով ատոր տեղադրումը Ստեփանակերտ քաղաքի մերձակայքին մէջ: Այդուհանդերձ, 1967 թուականի նոյեմբեր 1-ին յուշարձանը տեղադրուեցաւ եւ կանգուն է առ այսօր:
2013 թուականին «Մենք ենք, մեր լեռները» յուշահամալիրը վերակառուցուած ու բարեկարգուած է մոսկուաբնակ գործարար Կարէն Աւագումեանի միջոցներով:
Յուշարձանը կը հանդիսանայ նաեւ երկարակեացներու պատուին կառուցուած աշխարհի առաջին յուշարձանը: Այս կոթողը կ՛անուանեն նաեւ Երկարակեացներու յուշարձան:
Լուսանկարները` wikipedia-ի
